X Quang là gì?

• X Quang là một trong những phương pháp chẩn đoán được sử dụng nhiều nhất trong thú y. Hình X Quang cung cấp rất nhiều thông tin nhưng không xâm lấn, không thay đổi tiến triển bệnh hay gây khó chịu cho thú.

         Các thông số quan trọng trong kỹ thuật chụp X Quang

• X Quang được làm từ đèn chân không chuyên biệt tạo ra tia X. Dòng bóng phát và điện thế là 2 trong 3 hệ số phát tia có thể được cài đặt trên hầu hết các máy X Quang. Dòng bóng phát (tube current) là cường độ dòng điện chạy từ anode đến cathode của bóng phát tia X trong thời gian phát tia, có đơn vị là mA. Điện thế (voltage) có đơn vị là kV. Điện áp đỉnh (peak kilovoltage – kVp) là giá trị điện áp cao nhất sau khi chỉnh lưu. 
• Điện thế cài đặt cao hơn sẽ cho nhiều tia xuyên qua hơn, có nghĩa là phần trăm tia X được tạo ra nhiều hơn xuyên qua vật thể cần chụp. Nó cũng giảm phần trăm sự khác biệt hấp thụ giữa nhiều loại mô. Kết quả dẫn đến giảm độ tương phản (thang tương phản dài) trong tấm phim X Quang. kVp cao thường hữu ích trong vùng cơ thể có nhiều sự khác biệt về mật độ mô (ví dụ lồng ngực). kVp cao thường dành cho thú lớn và nhiều mỡ.
• Tăng mA là tăng số lượng tia X được tạo ra. Phổ năng lượng của chùm tia X thì không đổi, nghĩa là số lượng tương đối photon tia X xuyên qua các mật độ khác nhau của xương, mô mềm và mỡ. Tuy nhiên, lượng tia phát ra trên phim X Quang thì liên quan đến tổng lượng photon đến từng vị trí. Do đó, tăng mA thì sẽ tăng độ tương phản. Thay đổi mA thì tương đối tuyến tính (tỉ lệ thuận); tăng độ tương phản thì cần thiết khi mật độ các mô tương đối giống nhau (ví dụ các thành phần của mô mềm của hệ cơ xương). Tuy nhiên, tăng mA dẫn đến việc tăng tải nhiệt hơn trong đèn X Quang, do đó giới hạn thời gian phát tia và rút ngắn tuổi thọ của đèn X Quang cũng như tăng bức xạ đến con vật.
• Thông số chính thứ ba trong chụp X Quang là thời gian phát tia. Tăng thời gian phát tia thì sẽ tăng lượng photon được tạo ra và do đó tăng độ tối của phim. Thời gian phát tia trong giới hạn chẩn đoán thông thường thì sẽ tuyến tính (tỉ lệ thuận). Trường hợp tăng mA, tăng thời gian phát tia thường dẫn đến tăng nhiệt trong đèn X Quang hơn là tăng kVp, và một lần nữa, việc này có khả năng rút ngắn tuổi thọ của đèn và tăng tiếp xúc bức xạ.
• Cả 3 thông số trên phụ thuộc lẫn nhau, tích của thời gian phát tia và mA gọi là hằng số phát tia và có đơn vị là mAs. Tăng mA và giảm thời gian phát tia cùng lượng sẽ cho ra hình X Quang ít bị suy giảm bởi chuyển động. Theo quy định, giảm thiểu thời gian phát tia nhưng duy trì mAs và tăng tương phản thích hợp. Tăng kVp thì sẽ lượng photon xuyên qua vật thể và làm đen (tối) hình ảnh. 
• Khi điều chỉnh các hình X Quang không được hài lòng, quá sáng hoặc thiếu sáng, chúng ta nên điều chỉnh mAs khi vùng chụp có độ tương phản cao (xương) hoặc chỉnh kVp khi vùng chụp có độ tương phản thấp (lồng ngực). Điều này sẽ duy trì độ tương phản giống nhau của vùng giải phẫu khi điều chỉnh độ tối của ảnh.
• Việc xây dựng biểu đồ kỹ thuật sẽ giúp việc chụp X Quang trở nên dễ hơn cho kỹ thuật viên khi chỉ cần điều chỉnh đơn giản quy trình đã được chuẩn hóa theo kích thước con vật và vùng cần chụp. Điều này cũng đảm bảo những hình X Quang của cùng 1 một vùng giải phẫu sẽ có hình ảnh nhất quán giữa những con vật. Tuy nhiên, hầu hết các loại máy X Quang hiện nay đều là loại tự động có sẵn bảng kỹ thuật trong máy. Kỹ thuật viên chỉ cần nhập loài, vùng cơ thể cần chụp, độ dày cơ thể và máy sẽ tự động tính toán các thông số. Điều này sẽ thuận tiện hơn và giảm thiểu lỗi khi chụp.